રશિયાની ભારતને મોટી ઓફર: 100 Su-57 સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટના ઉત્પાદન અને ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરનો પ્રસ્તાવ
નવી દિલ્હીઃ રશિયાએ ભારત સમક્ષ એક મોટો સંરક્ષણ પ્રસ્તાવ આપ્યો છે. આ પ્રસ્તાવમાં ભારતમાં ઓછામાં ઓછા 100 એસયુ -57 સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટનું ઉત્પાદન કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. નોંધનીય છે કે આ પ્રસ્તાવમાં ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરની ઓફર પણ સામેલ છે.
હાલમાં ભારતીય વાયુસેના પાસે આશરે 30 ફાઇટર સ્ક્વોડ્રન છે, જ્યારે જરૂરિયાત 42ની છે. જેને ધ્યાનમાં રાખીને રશિયા આ તકને એક મોટા સહયોગમાં ફેરવવા માંગે છે. રશિયા ફક્ત વિમાન વેચવાની વાત કરી રહ્યું નથી, પરંતુ ભારતમાં એક સંપૂર્ણ ઉત્પાદન સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવા માંગે છે, જેનાથી આ વિમાનોનું સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદન થઈ શકે.
રશિયાએ પ્રસ્તાવ આપ્યો હતો કે આ ફાઇટર જેટનું ઉત્પાદન હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (એચએએલ)ના નાશિક પ્લાન્ટમાં કરવામાં આવે જે પહેલાથી જ એસયુ-30એમકેઆઈનું ઉત્પાદન કરે છે.
એચએએલના જણાવ્યા અનુસાર, એક રશિયન ટીમે નાસિક પ્લાન્ટનું નિરીક્ષણ કર્યું અને જોયું કે હાલની સુવિધાઓમાંથી લગભગ 50 ટકા એસયુ-57નું ઉત્પાદન કરવા માટે ઉપયોગમાં આવી શકે બાકીની સુવિધાઓ માટે નવા રોકાણની જરૂર પડશે.
આ પ્રસ્તાવમાં ભારતમાં ઓછામાં ઓછા 100 એસયુ-57 સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટનું સંયુક્ત ઉત્પાદન, વ્યાપક ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરની ઓફરનો સમાવેશ થાય છે. એચએએલના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર ડી.કે. સુનિલના જણાવ્યા મુજબ, રશિયન ટેકનિકલ ટીમોએ નાસિક સુવિધાઓનું મૂલ્યાંકન કર્યું છે અને શોધી કાઢ્યું છે કે હાલના માળખાને આશરે 50 ટકા એસયુ-57 ઉત્પાદન માટે વાપરી શકાય છે. બાકીના રોકાણની જરૂર પડશે.
જોકે, આ દરખાસ્ત ભારતીય વાયુસેનાની વર્તમાન પ્રાથમિકતાઓ કરતાં વધી જાય છે. વાયુસેના હાલમાં સ્ટીલ્થ ક્ષમતા ઝડપથી વિકસાવવા માટે 40 થી 60 વિમાનોની ખરીદી કરી શકે છે. સરકાર તેજસ, એમઆરએફએ અને એએમસીએ જેવા સ્વદેશી પ્રોજેક્ટ્સમાં પણ ભારે રોકાણ કરી રહી છે, તેથી તાત્કાલિક મોટા ઉત્પાદન કાર્યક્રમમાં જોડાવાનું પડકારજનક માનવામાં આવે છે.
રિપોર્ટ અનુસાર, રશિયા ઓછામાં ઓછા 100 વિમાનોના ઓર્ડર પર આગ્રહ રાખી રહ્યું છે. તેનું માનવું છે કે ઓછા ઉત્પાદન દરે નવી સ્ટીલ્થ ફાઇટર ઉત્પાદન સુવિધા બનાવવી પરવડે તેવું નથી. આ પ્રોજેક્ટ માટે ખાસ ટૂલિંગ, રડાર-શોષક કોટિંગ્સ, અદ્યતન એવિઓનિક્સ અને એન્જિન સપોર્ટ જેવી ખર્ચાળ તકનીકોમાં રોકાણની જરૂર પડશે. ભારતીય વાયુસેના આટલા મોટા પ્રોજેક્ટ અંગે સાવધ છે.
તેનું માનવું છે કે પ્રાદેશિક જોખમોનો સામનો કરવા માટે પ્રથમ 40-60 વિમાન સીધા ખરીદવા જોઈએ અને ઝડપથી કાર્યરત કરવા જોઈએ. દરમિયાન, વાયુસેના પહેલાથી જ 180 તેજસ એમકે1એ આશરે 120 તેજસ એમકે2એસ અને એમઆરએફએ પ્રોગ્રામ પર કામ કરી રહી છે. એમઆરએફએ પ્રોગ્રામ 114 નવા ફાઇટર એરક્રાફ્ટનું ઉત્પાદન કરી શકે છે, જેમાં રાફેલ જેવા આધુનિક એરક્રાફ્ટનો સમાવેશ થાય છે.
રશિયા આ સોદાને આકર્ષક બનાવવા માટે નોંધપાત્ર ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર પ્રદાન કરવા તૈયાર છે. આમાં સોર્સ કોડની ઍક્સેસ, સ્થાનિક સિસ્ટમ ઈન્ટીગ્રેશન અને ભવિષ્યમાં ભારતીય ટેકનોલોજીનો સમાવેશ કરવાની પરવાનગીનો સમાવેશ થાય છે, જે સામાન્ય રીતે પશ્ચિમી દેશો તરફથી મળતી નથી.
