નિધી ભટ્ટ

તાંબાનાં વાસણોનો ઉપયોગ હવે ગામડાઓથી શહેરોમાં પણ ફેલાઈ ગયો છે. ફિટનેસ પર ધ્યાન રાખતા શહેરી રહેવાસીઓ તાંબાનાં વાસણોમાં સંગ્રહિત પાણી વધુને વધુ પી રહ્યા છે. અહીં ચાલો તમને તાંબાનાં વાસણોમાં સંગ્રહિત પાણી પીવાથી  શું ફાયદા થાય છે, તેમજ કોણે તેનું સેવન કરવાનું ટાળવું જોઈએ તે જાણીએ.

ભારતીય પરંપરામાં તાંબાનાં વાસણોમાં પાણી પીવાની પ્રથા સદીઓ જૂની છે અને આયુર્વેદમાં તેને ખૂબ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. આજના સમયમાં - જેમ જેમ લોકો વધુને વધુ સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે તેમ તાંબાનાં વાસણો ફરી એકવાર પ્રચલિત થયા છે અને ઘણા લોકો તેને તેમના રોજિંદા દિનચર્યામાં સામેલ કરી રહ્યા છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તાંબાના વાસણોમાં સંગ્રહિત પાણી શરીરને ડિટોક્સિફાય કરવામાં, પાચન સુધારવામાં અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવામાં મદદ કરે છે.

જોકે આ પ્રથાને કારણે અસંખ્ય ફાયદાઓ થાય છે, તે જરૂરી નથી કે તે દરેક માટે યોગ્ય હોય. કેટલીક વ્યક્તિઓ માટે તાંબાનું પાણી ખરેખર હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે - ખાસ કરીને જો ખોટી માત્રામાં અથવા યોગ્ય માર્ગદર્શન વિના પીવામાં આવે. અહીં આપણે જાણીશું કે કોણે તાંબાનાં વાસણોમાંથી પાણી પીવાનું ટાળવું જોઈએ અને શા માટે.

તાંબાનાં વાસણોમાં સંગ્રહિત પાણી પીવાથી સ્વાસ્થ્ય માટે અનેક રીતે ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. આયુર્વેદ નિષ્ણાતના મતે તાંબામાં કુદરતી રીતે એન્ટીબેક્ટેરિયલ ગુણ હોય છે; આ પાણીમાં રહેલા હાનિકારક બેક્ટેરિયાને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી શરીરને ચેપથી બચાવે છે. તાંબાથી ભરેલું પાણી પાચનતંત્રને મજબૂત બનાવે છે અને ગેસ, એસિડિટી અને અપચો જેવી સમસ્યાઓને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે. નિયમિત સેવનથી શરીરનું ચયાપચય સુધરે છે, જે સ્વસ્થ શરીરનું વજન જાળવવામાં પણ મદદ કરી શકે છે. વધુમાં તે શરીરમાં આયર્નનું શોષણ વધારે છે, જેનાથી આયર્નની ઊણપને દૂર કરવામાં મદદ મળે છે.

કોણે તેનું સેવન ટાળવું જોઈએ? 
યકૃત અથવા કિડનીની સ્થિતિ ધરાવતા દર્દીઓ: 
હેલ્થલાઇન અનુસાર જો કોઈ વ્યક્તિને પહેલાથી જ યકૃત અથવા કિડની સંબંધિત સમસ્યાઓ હોય તો તેનું શરીર વધારાના તાંબાને યોગ્ય રીતે પ્રક્રિયા કરવામાં અસમર્થ હોય છે. પરિણામે તાંબું શરીરમાં એકઠું થઈ શકે છે અને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે - જેમ કે યકૃતને નુકસાન અથવા કિડનીના કાર્ય પર પ્રતિકૂળ અસર થઇ શકે છે.

નાનાં બાળકો અને શિશુઓ: 

નેશનલ સેન્ટર ફોર બાયોટેકનોલોજી ઇન્ફર્મેશન (NCBI) અનુસાર બાળકોના શરીર હજુ સુધી સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત થયા નથી; તેથી તેઓ તાંબાના ઉચ્ચ સ્તરને સહન કરી શકતા નથી. સંશોધન દર્શાવે છે કે જટીલ પરિસ્થિતમાં વધુ પડતું તાંબુ લેવાથી જઠરાંત્રિય સમસ્યાઓ ઝડપથી થઈ શકે છે.

વારંવાર પેટની સમસ્યાઓનો ભોગ બનતા વ્યક્તિઓ: તાંબુનું ઊંચું પ્રમાણ જઠરાંત્રિય  બળતરા પેદા કરી શકે છે, જેના કારણે ઊલટી, પેટમાં દુખાવો અને ઝાડા જેવાં લક્ષણો જોવા મળે છે. ખાસ કરીને જ્યારે પીવાના પાણીમાં તાંબાનું પ્રમાણ વધે છે ત્યારે આવું થવાની શક્યતા વધુ હોય છે. જે લોકો તાંબાના પાત્રમાં સંગ્રહ વાળું પાણી વધારે પીવે છે, તે વૈજ્ઞાનિક રીતે સ્થાપિત છે કે તાંબું એક ટ્રેસ મિનરલ છે, જેનો અર્થ છે કે શરીરને ખૂબ ઓછી માત્રામાં તેની જરૂર પડે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ દરરોજ મોટી માત્રામાં તાંબું ભેળવેલું પાણી પીવે છે, તો તાંબુ શરીરમાં એકઠું થઈ શકે છે, જે સંભવિત રીતે તાંબાની ઝેરી અસર તરફ દોરી શકે છે - એક એવી સ્થિતિ જે લીવરને નુકસાન, ઉલટી અને પેટમાં દુખાવો  થઈ શકે છે.